Positieve energie in 2026!
Dinsdag 14 januari. Goed voornemen. Periferie (toeleveranciers en verwerkers van het boerenerf) samen met de Primaire sector (boeren en tuinders samen) hebben samen echt iets relevants te bieden aan buren, burgers en beleidsmakers. Zij produceren voedsel en zorgen voor het groene cultuurlandschap. En…, zij leveren nog veel meer maatschappelijke bijproducten denk aan energie, biodiversiteit, natuurbeheer (onbetaalbaar als je dat aan de overheid over laat), koolstofvastlegging etc. Boeren vormen geen onderdeel van het probleem maar een onderdeel van de oplossing. Maar hoe maak je dat manifest?
Dat doet bijvoorbeeld boer en held Johan Loonen in Merselo, een naburig dorp net buiten de Gemeente Land van Cuijk, de grootste gemeente van Noord Brabant althans in oppervlakte gemeten. Loonen melkt met zijn broer Willem en vader Wim als één van de enige in Nederland volgens het concept batch-milking. Dat houdt in dat 11 Alfa Laval robots op één centrale plek staan en de koeien in 3 x per dag worden gemolken in een roulerend groeps-kudde systeem. Eén persoon kan zo 24/7 500 koeien managen. Een uniek en zeer innovatief melkveebedrijf in Nederland om supertrots op te zijn.
In 40 jaar melkveehouderij in Nederland heb ik veel bedrijven gezien. Toch zou ik deze ondernemers graag even laden met positieve energie. Mijn helden van deze week:
Loonen verwarmt het hele kerkdorp Merselo. Hij plaatste in 2018 één van de eerste mono-mestvergisters in Nederland met groen gas rechtstreeks op de gasleiding. Hij verwarmt met zijn bedrijf alle huizen van het naburige dorp Merselo, 1100 personen hebben het warm vanuit de energie van 500 melkkoeien. Ja dat klopt. 1 koe ~ 30 kuub mest per jaar ~1.050 kuub biogas ~ 630 kuub groen gas. 2 koeien heb je nodig om één huishouden te verwarmen waardoor de Merselonaren niet meer afhankelijk zijn van - in minst pijnlijke volgorde - Groningen, Rusland, China of nu Amerika. Wist u dat … mind you, het Amerika van Trump is momenteel de grootste gasleverancier voor Nederland.
Loonen pioniert met BioHeatPower. Samen met Iwan Gijsbers zet hij een unieke technologische innovatie in - waarbij de warmte die ontstaat bij compostering – gebruikt wordt voor thermo-hygienisering waardoor droge mest gecertificeerd kan worden voor export én… je deze basis kan gebruiken voor onder andere de vervanging van veen in potgrond. De afgraving van veen in veenderijen in met name Scandinavische landen leidt tot grote methaan en CO2 uitstoot en ligt onder vuur. Dit product kan een vervanging zijn in de potgrond sector. En misschien wel het belangrijkste: geen hoge facturen van mesttransporteurs die natte mest per as vervoeren over grote afstanden.
Loonen zet in op Energie 3.0 aanpak. De 1.500 zonnepanelen die hij jaren geleden op de daken plaatste konden prima leveren op het net volgens Enexis. Nu is er geen ruimte meer op het net vanwege de netcongestie, daarom investeerde Loonen in een 330 KWH batterij. Zodat hij als ondernemer hierop kan inspelen door middel van zogenaamde peakshaving en buffering van energie. Het totale bedrijf produceert daarmee als een kleine lokale energie-centrale 250.000 KWH. Tijdens ons bezoek zagen we dat de warmte van de melk zelfs wordt gebruikt om de mest voor de mestvergister te verwarmen waardoor er nog verder op energie bespaard wordt met een hogere gasproductie.
Loonen heeft zijn bedrijf aangepast in de omliggende oevers en natuur. Hij paste zijn bedrijf aan rondom de meanderende Loobeek waardoor uitstoot en uitspoeling laag zijn. Loonen somt op: ,,Mijn stappen naar de natuur hebben we vastgelegd met het Waterschap Limburg. Waterpeilverhoging, peilgestuurde drainage (sub-irrigatie), water beter vasthouden dankzij betere buffering door een hoger organische stof gehalte, hogere biodiversiteit. Ik wil dat duurzaam ontwikkelen. Ik pas me aan aan de natuur, maar wil wel ontwikkelruimte houden en dadelijk niet vastzitten in een natura-situatie.’’
Loonen realiseert met zijn koeien een extreem lage footprint per liter melk. In mijn ogen het meest moderne geïntegreerde milieu- en energie, arbeid en ruimtelijke bedrijf van Nederland. Bewijs: Gebruik van eigen mest, geen aanvoer van kunstmest en een zeer lage aanvoer van krachtvoer. Dit resulteert per liter melk in één van de laagste voetafdrukken van Europa. Zijn carbon footprint (600 gram CO2 per liter melk, ver onder het wereldwijd gemiddelde) zit in de absolute top van Nederland, toont FocusPlanet van FrieslandCampina aan. Als nog enkele optimalisaties op het bedrijf binnenkort zijn doorgevoerd kan dat tot 500 gram teruglopen. Een ongekende prestatie.
Het is duidelijk, innovator Loonen is nooit klaar met winnoveren, een pracht voorbeeld van modern ondernemerschap en… positieve energie.
Zuid Nederland kan als eerste regio onafhankelijk en zelfvoorzienend zijn via lokale energie gemeenschappen. Dat past in het RegeerAkkoord waar Rob Jetten heeft aangegeven dat er in 2030 2 miljard kuub groengas verplicht moet worden bijgemengd. De zogenaamde bijmengverplichting. Momenteel wordt daar nog geen 10 % aan voldaan. Huizen moeten massaal van het gas af, echter 40 % van de huizen in Nederland kan (nog) niet op een ander systeem draaien dan gas. Helden zoals Johan en Willem brengen hier verandering in.
Saillant detail: Vorige week zondag 11 januari (k-k-k-koud hé, erg koud) verbruikten we in Nederland 164 miljoen m3 gas in een dag. Dat ging om 104 mln m3 verwarming, 40 mln m3 stroomproductie, 20 mln m3 industrie. Vooral gasverbruik voor stroomproductie stijgt enorm, logisch vanuit de datacenters en de omslag naar warmtepompen bezien. Het is duidelijk, Nederland kan niet van het gas af. Wat wel kan – dank voor deze voorbeelden Frank van Genugten – is dat we de fossiele import van gas (zoals gezegd vooral uit Amerika) vervangen door groen gas.
Wie nu boeren als Johan en Willem Loonen niet opmerkt en waardeert, heeft van de geschiedenis niets geleerd. Daarom, oogkleppen af! Zij bewijzen dat er een wereld te winnen is: willen = kunnen. Op naar een regionale energie samenwerking. Spread the word.
Roger Engelberts
